ეკონომიკა და ბიზნესი
ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკისა და ბიზნესის ფაკულტეტის რეფერირებადი და რეცენზირებადი საერთაშორისო სამეცნიერო-ანალიტიკური ჟურნალი

ISSN 1987-5789 ESSN 2587-5426
doi 10.52340

ჟურნალი ნომერი 4 ∘

ჟურნალი N4, 2025წ. შინაარსი

ჟურნალი „ეკონომიკა და ბიზნესი“, ტომი XVII, N4, 2025წ.

ს ა რ ჩ ე ვ ი

ეკონომიკური თეორია ◊ ეკონომიკური პოლიტიკა

რევაზ გველესიანი, ირინა გოგორიშვილი - ეკონომიკური დიპლომატია - ეროვნული ეკონომიკური ინტერესების საერთაშორისო დონეზე გამტარებელი
ვლადიმერ ღლონტი, პაატა აროშიძე - პოსტკომუნისტური ეკონომიკის გარდაქმნის პარადიგმათა შედარებითი ანალიზი
ზურაბ გარაყანიძე - საქართველოს სატრანსპორტო - კომუნიკაციური უსაფრთხოების პოლიტიკა: გამოწვევები და პერსპექტივა
დავით ბაქრაძე - გეოეკონომიკური პოლიტიკის ისტორიული ტრანსფორმაცია და საქართველოს ეკონომიკური განვითარების თემური მოდელი XXI საუკუნის გამოწვევების ფონზე

ბიზნესი ◊ მენეჯმენტი ◊ მარკეტინგი

ლალი ხიხაძე - XXI საუკუნის გლობალური ეკოლოგიური გამოწვევები: მწვანე ბიზნესის განვითარების აუცილებლობა და პერსპექტივები
იუნუს მუსა ოღლი სადიღოვი -აგრო სასურსათო ინდუსტრიის პროდუქციის წარმოებაზე მოქმედი ფაქტორების ანალიზი აზერბაიჯანში
ჟანა თოლორდავა - პრობლემაზე დაფუძნებული სწავლების მიზნები, პრინციპები და უპირატესობები
თინათინ ლომსაძე - კლასტერების კლასიფიკაცია და მისი გაუმჯობესების გზები საქართველოში

მოსახლეობის ეკონომიკა

მირიან ტუხაშვილი - განსახლების კრიზისი პოსტსაბჭოთა საქართველოში
აკიფა აკიფ აგაიაროვა - საერთაშორისო მიგრაციის სოციალურ-ეკონომიკური ასპექტები აზერბაიჯანში

კრიტიკა და ბიბლიოგრაფია

იოსებ არჩვაძე - ქართული ეკონომიკური სკოლის შენაძენი

2025-12-15

ჟურნალი ნომერი 4 ∘ რევაზ გველესიანი ∘ ირინა გოგორიშვილი ∘

ეკონომიკური დიპლომატია - ეროვნული ეკონომიკური ინტერესების საერთაშორისო დონეზე გამტარებელი

doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.01 ჟურნალი N 4. 2025 ნაშრომის მიზანია გააანალიზოს, ეკონომიკური დიპლომატიის თანამედროვე გაგება, მისი როლი სახელმწიფოს საქმიანობაში, კერძოდ, დიპლომატიური მისიების პრაქტიკული ეკონომიკური მიზნები და ამოცანები. პოლიტიკურ და ეკონომიკურ სფეროებში საერთაშორისო ურთიერთქმედების დინამიკის გაგება ხელს უწყობს ურთიერთობების განვითარებას და ქვეყნების
2025-12-15

ჟურნალი ნომერი 4 ∘ ვლადიმერ ღლონტი ∘ პაატა აროშიძე ∘

პოსტკომუნისტური ეკონომიკის გარდაქმნის პარადიგმათა შედარებითი ანალიზი

doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.02 ჟურნალი N 4. 2025 წინამდებარე სტატიაში განხილულია პოსტკომუნისტური ეკონომიკური ტრანსფორმაციის ორი კონცეპტუალურად განსხვავებული თეორიული მიდგომა, რომელიც წარმოდგენილია პროფესორ ჯეფრი საქსის შოკური თერაპიის და აკადემიკოს ვლადიმერ პაპავას ნეკროეკონომიკის თეორიებში. კვლევა ანალიზს უკეთებს ამ ორი პარადიგმის ეპისტემოლოგიურ საფუძვლებს, პრაქტიკულ გამოყენებას
2025-12-15

ჟურნალი ნომერი 4 ∘ ზურაბ გარაყანიძე ∘

საქართველოს სატრანსპორტო - კომუნიკაციური უსაფრთხოების პოლიტიკა: გამოწვევები და პერსპექტივა

doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.03 ჟურნალი N 4. 2025 2025 წლის 8 აგვიტოს ვაშინგტონში გაფორმებული ზანგეზურის დერეფნის (TRIPP) სამმხრივი ხელშეკრულების მთავარი მხარდამჭერები არიან აშშ-ის, სომხეთის, აზერბაიჯანის ადმინისტრაციები და თურქეთის პანთურქული ძალები, რომლებიც ცდილობენ გააფართოვონ თავიანთი გავლენა კასპიის ზღვის რეგიონზე, ცენტრალურ აზიაზე და ჩინეთის „სარტყელისა და გზის ინიციატივის”
2025-12-15

ჟურნალი ნომერი 4 ∘ დავით ბაქრაძე ∘

გეოეკონომიკური პოლიტიკის ისტორიული ტრანსფორმაცია და საქართველოს ეკონომიკური განვითარების თემური მოდელი XXI საუკუნის გამოწვევების ფონზე

doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.04 ჟურნალი N 4. 2025 გლობალური გეოეკონომიკური სისტემის სწრაფი ტრანსფორმაციის ფონზე საქართველოს წინაშე დგას სტრატეგიული ამოცანა - განსაზღვროს საკუთარი ეკონომიკური განვითარების დამოუკიდებელი მოდელი, რომელიც მოახდენს შიდა რესურსების ეფექტიან მობილიზებას და შეამცირებს გარე შოკებზე დამოკიდებულებას.ნაშრომი მიმოიხილავს გეოეკონომიკური პოლიტიკის ისტორიულ
2025-12-15

ჟურნალი ნომერი 4 ∘ ლალი ხიხაძე ∘

XXI საუკუნის გლობალური ეკოლოგიური გამოწვევები: მწვანე ბიზნესის განვითარების აუცილებლობა და პერსპექტივები

doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.05 ჟურნალი N 4. 2025 ნაშრომში განხილულია თანამედროვეობის აქტუალური საკითხი გლობალური ეკოლოგიური გამოწვევები და მწვანე ბიზნესის განვითარების პერსპექტივები. გამოკვეთილია ბუნებრივი გარემოს ეკოლოგიურ პრობლემათა რთული ჯაჭვი და კატეგორიები, მისი გამოწვევები და მასშტაბები. კერძოდ, წყლის დაბინძურება და დეფიციტი, ნიდაგის დეგრადაცია, ურბანიზაციის ზრდა, ტყეების
2025-12-15

ჟურნალი ნომერი 4 ∘ იუნუს მუსა ოღლი სადიგოვი ∘

აგრო სასურსათო ინდუსტრიის პროდუქციის წარმოებაზე მოქმედი ფაქტორების ანალიზი აზერბაიჯანში

doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.06 ჟურნალი N 4. 2025 აზერბაიჯანის სოფლის მეურნეობა და აგროკომპლექსური წარმოება ქვეყნის ეკონომიკური სტაბილურობისა და სასურსათო უსაფრთხოების ერთ-ერთ ძირითად საყრდენს წარმოადგენს. წინამდებარე სტატიაში განხილულია ის ძირითადი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სოციალური ფაქტორები, რაც გავლენას ახდენს აგროკომპლექსური პროდუქციის წარმოების მოცულობაზე. კვლევის მიზანია
2025-12-15

ჟურნალი ნომერი 4 ∘ ჟანა თოლორდავა ∘

პრობლემაზე დაფუძნებული სწავლების მიზნები, პრინციპები და უპირატესობები

doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.07 ჟურნალი N 4. 2025 პრობლემაზე დაფუძნებული სწავლება, ანუ PBL (Problem-Based Learning) არის საგანმანათლებლო მიდგომა, რომელიც გულისხმობს რეალური ამოცანებისთვის მისაღები გადაწყვეტილების ძიებას. PBL მეთოდი წარმატებული ინოვაციური სწავლების მეთოდად მოიაზრება, რაც სტუდენტის დამოუკიდებელ მუშაობაზეა ორიენტირებული. ამ მეთოდის გამოყენებისას ის უფრო აქტიურ როლს ასრულებს, ვინაიდან მას
2025-12-15

ჟურნალი ნომერი 4 ∘ თინათინ ლომსაძე ∘

კლასტერების კლასიფიკაცია და მისი გაუმჯობესების გზები საქართველოში

doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.08 ჟურნალი N 4. 2025 საქართველოში არსებული კლასტერების კლასიფიკაცია, უნივერსალური გზაა რეგიონული განვითარების ტენდენციების გამოვლენისა, და სამომავლოდ, კლასტერების განვითარების ეკონომიკური პოლიტიკის გასაუმჯობესებლად. სხვადასხვა ინიციატივით განვითარებული კლასტერების ფუნქციური ანალიზი იძლევა შესაძლებლობას შეფასდეს, თუ როგორ არის ორგანიზებული საჯარო - კერძო
2025-12-15

ჟურნალი ნომერი 4 ∘ მირიან ტუხაშვილი ∘

განსახლების კრიზისი პოსტსაბჭოთა საქართველოში

doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.09 ჟურნალი N 4. 2025 სსრკ-ის დაშლამდე, განსახლების სისტემა საქართველოში ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების შესაბამისად ვითარდებოდა. პოსტსაბჭოთა ეკონომიკურმა კრიზისმა და შრომის ბაზარზე სამუშაო ადგილებზე მოთხოვნის კატასტროფულმა შემცირებამ, ინტენსიურმა ემიგრაციულმა პროცესებმა დაარღვია მოსახლეობის რეგიონული განაწილების პროპორცია და გამოიწვია
2025-12-15

ჟურნალი ნომერი 4 ∘ აკიფა აკიფ აგაიაროვა ∘

საერთაშორისო მიგრაციის სოციალურ-ეკონომიკური ასპექტები აზერბაიჯანში

doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.10 ნაშრომის მიზანია ემპირიული მოდელების მეშვეობით საერთაშორისო მიგრაციის პროცესების ურთიერთქმედების ანალიზი მოსახლეობის ფორმირებასთან, შრომითი რესურსების პოტენციალთან და ეკონომიკურ განვითარებასთან აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში. მიგრაციის კონცეფცია უძველესი დროიდან ჩამოყალიბდა და განისაზღვრება სოციალურ-ეკონომიკური, პოლიტიკური და დემოგრაფიული
2025-12-15

ჟურნალი ნომერი 4 ∘ იოსებ არჩვაძე ∘

ქართული ეკონომიკური სკოლის შენაძენი

(თეიმურაზ ბერიძე, საქართველოს გარდამავალი პერიოდის სამი ათეული წელი, - თბილისი, „უნივერსალი“, 2025, 189 გვ. - ინგლისურ ენაზე ) საქართველოში საბაზრო ეკონომიკაზე გადასვლა, ფაქტობრივად, სახელმწიფოებრივი აღდგენის პროცესის პარალელურად მიმდინარეობდა, რის გამოც, ქართულმა ეკონომიკურმა მეცნიერებამაც, რამდენიმე მნიშვნელოვანი, პრინციპულად ახალი ნიშნებითა და კანონზომიერებებით
2025-12-15

ეკონომიკა და ბიზნესი ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკისა და ბიზნესის ფაკულტეტის რეფერირებადი და რეცენზირებადი საერთაშორისო სამეცნიერო-ანალიტიკური ჟურნალი

ISSN 1987-5789 ESSN 2587-5426 doi 10.52340	ჟურნალი ნომერი 4 ∘ ჟურნალი N4, 2025წ. შინაარსი ჟურნალი „ეკონომიკა და ბიზნესი“, ტომი XVII, N4, 2025წ. ს ა რ ჩ ე ვ ი ეკონომიკური თეორია ◊ ეკონომიკური პოლიტიკა რევაზ გველესიანი, ირინა გოგორიშვილი - ეკონომიკური დიპლომატია - ეროვნული ეკონომიკური ინტერესების საერთაშორისო დონეზე გამტარებელი ვლადიმერ ღლონტი, პაატა აროშიძე - პოსტკომუნისტური ეკონომიკის გარდაქმნის პარადიგმათა შედარებითი ანალიზი ზურაბ გარაყანიძე - საქართველოს სატრანსპორტო - კომუნიკაციური უსაფრთხოების პოლიტიკა: გამოწვევები და პერსპექტივა დავით ბაქრაძე - გეოეკონომიკური პოლიტიკის ისტორიული ტრანსფორმაცია და საქართველოს ეკონომიკური განვითარების თემური მოდელი XXI საუკუნის გამოწვევების ფონზე ბიზნესი ◊ მენეჯმენტი ◊ მარკეტინგი ლალი ხიხაძე - XXI საუკუნის გლობალური ეკოლოგიური გამოწვევები: მწვანე ბიზნესის განვითარების აუცილებლობა და პერსპექტივები იუნუს მუსა ოღლი სადიღოვი -აგრო სასურსათო ინდუსტრიის პროდუქციის წარმოებაზე მოქმედი ფაქტორების ანალიზი აზერბაიჯანში ჟანა თოლორდავა - პრობლემაზე დაფუძნებული სწავლების მიზნები, პრინციპები და უპირატესობები თინათინ ლომსაძე - კლასტერების კლასიფიკაცია და მისი გაუმჯობესების გზები საქართველოში მოსახლეობის ეკონომიკა მირიან ტუხაშვილი - განსახლების კრიზისი პოსტსაბჭოთა საქართველოში აკიფა აკიფ აგაიაროვა - საერთაშორისო მიგრაციის სოციალურ-ეკონომიკური ასპექტები აზერბაიჯანში კრიტიკა და ბიბლიოგრაფია იოსებ არჩვაძე - ქართული ეკონომიკური სკოლის შენაძენი 2025-12-15 ჟურნალი ნომერი 4 ∘ რევაზ გველესიანი ∘ ირინა გოგორიშვილი ∘ ეკონომიკური დიპლომატია - ეროვნული ეკონომიკური ინტერესების საერთაშორისო დონეზე გამტარებელი doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.01 ჟურნალი N 4. 2025 ნაშრომის მიზანია გააანალიზოს, ეკონომიკური დიპლომატიის თანამედროვე გაგება, მისი როლი სახელმწიფოს საქმიანობაში, კერძოდ, დიპლომატიური მისიების პრაქტიკული ეკონომიკური მიზნები და ამოცანები. პოლიტიკურ და ეკონომიკურ სფეროებში საერთაშორისო ურთიერთქმედების დინამიკის გაგება ხელს უწყობს ურთიერთობების განვითარებას და ქვეყნების 2025-12-15 ჟურნალი ნომერი 4 ∘ ვლადიმერ ღლონტი ∘ პაატა აროშიძე ∘ პოსტკომუნისტური ეკონომიკის გარდაქმნის პარადიგმათა შედარებითი ანალიზი doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.02 ჟურნალი N 4. 2025 წინამდებარე სტატიაში განხილულია პოსტკომუნისტური ეკონომიკური ტრანსფორმაციის ორი კონცეპტუალურად განსხვავებული თეორიული მიდგომა, რომელიც წარმოდგენილია პროფესორ ჯეფრი საქსის შოკური თერაპიის და აკადემიკოს ვლადიმერ პაპავას ნეკროეკონომიკის თეორიებში. კვლევა ანალიზს უკეთებს ამ ორი პარადიგმის ეპისტემოლოგიურ საფუძვლებს, პრაქტიკულ გამოყენებას 2025-12-15 ჟურნალი ნომერი 4 ∘ ზურაბ გარაყანიძე ∘ საქართველოს სატრანსპორტო - კომუნიკაციური უსაფრთხოების პოლიტიკა: გამოწვევები და პერსპექტივა doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.03 ჟურნალი N 4. 2025 2025 წლის 8 აგვიტოს ვაშინგტონში გაფორმებული ზანგეზურის დერეფნის (TRIPP) სამმხრივი ხელშეკრულების მთავარი მხარდამჭერები არიან აშშ-ის, სომხეთის, აზერბაიჯანის ადმინისტრაციები და თურქეთის პანთურქული ძალები, რომლებიც ცდილობენ გააფართოვონ თავიანთი გავლენა კასპიის ზღვის რეგიონზე, ცენტრალურ აზიაზე და ჩინეთის „სარტყელისა და გზის ინიციატივის” 2025-12-15 ჟურნალი ნომერი 4 ∘ დავით ბაქრაძე ∘ გეოეკონომიკური პოლიტიკის ისტორიული ტრანსფორმაცია და საქართველოს ეკონომიკური განვითარების თემური მოდელი XXI საუკუნის გამოწვევების ფონზე doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.04 ჟურნალი N 4. 2025 გლობალური გეოეკონომიკური სისტემის სწრაფი ტრანსფორმაციის ფონზე საქართველოს წინაშე დგას სტრატეგიული ამოცანა - განსაზღვროს საკუთარი ეკონომიკური განვითარების დამოუკიდებელი მოდელი, რომელიც მოახდენს შიდა რესურსების ეფექტიან მობილიზებას და შეამცირებს გარე შოკებზე დამოკიდებულებას.ნაშრომი მიმოიხილავს გეოეკონომიკური პოლიტიკის ისტორიულ 2025-12-15 ჟურნალი ნომერი 4 ∘ ლალი ხიხაძე ∘ XXI საუკუნის გლობალური ეკოლოგიური გამოწვევები: მწვანე ბიზნესის განვითარების აუცილებლობა და პერსპექტივები doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.05 ჟურნალი N 4. 2025 ნაშრომში განხილულია თანამედროვეობის აქტუალური საკითხი გლობალური ეკოლოგიური გამოწვევები და მწვანე ბიზნესის განვითარების პერსპექტივები. გამოკვეთილია ბუნებრივი გარემოს ეკოლოგიურ პრობლემათა რთული ჯაჭვი და კატეგორიები, მისი გამოწვევები და მასშტაბები. კერძოდ, წყლის დაბინძურება და დეფიციტი, ნიდაგის დეგრადაცია, ურბანიზაციის ზრდა, ტყეების 2025-12-15 ჟურნალი ნომერი 4 ∘ იუნუს მუსა ოღლი სადიგოვი ∘ აგრო სასურსათო ინდუსტრიის პროდუქციის წარმოებაზე მოქმედი ფაქტორების ანალიზი აზერბაიჯანში doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.06 ჟურნალი N 4. 2025 აზერბაიჯანის სოფლის მეურნეობა და აგროკომპლექსური წარმოება ქვეყნის ეკონომიკური სტაბილურობისა და სასურსათო უსაფრთხოების ერთ-ერთ ძირითად საყრდენს წარმოადგენს. წინამდებარე სტატიაში განხილულია ის ძირითადი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სოციალური ფაქტორები, რაც გავლენას ახდენს აგროკომპლექსური პროდუქციის წარმოების მოცულობაზე. კვლევის მიზანია 2025-12-15 ჟურნალი ნომერი 4 ∘ ჟანა თოლორდავა ∘ პრობლემაზე დაფუძნებული სწავლების მიზნები, პრინციპები და უპირატესობები doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.07 ჟურნალი N 4. 2025 პრობლემაზე დაფუძნებული სწავლება, ანუ PBL (Problem-Based Learning) არის საგანმანათლებლო მიდგომა, რომელიც გულისხმობს რეალური ამოცანებისთვის მისაღები გადაწყვეტილების ძიებას. PBL მეთოდი წარმატებული ინოვაციური სწავლების მეთოდად მოიაზრება, რაც სტუდენტის დამოუკიდებელ მუშაობაზეა ორიენტირებული. ამ მეთოდის გამოყენებისას ის უფრო აქტიურ როლს ასრულებს, ვინაიდან მას 2025-12-15 ჟურნალი ნომერი 4 ∘ თინათინ ლომსაძე ∘ კლასტერების კლასიფიკაცია და მისი გაუმჯობესების გზები საქართველოში doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.08 ჟურნალი N 4. 2025 საქართველოში არსებული კლასტერების კლასიფიკაცია, უნივერსალური გზაა რეგიონული განვითარების ტენდენციების გამოვლენისა, და სამომავლოდ, კლასტერების განვითარების ეკონომიკური პოლიტიკის გასაუმჯობესებლად. სხვადასხვა ინიციატივით განვითარებული კლასტერების ფუნქციური ანალიზი იძლევა შესაძლებლობას შეფასდეს, თუ როგორ არის ორგანიზებული საჯარო - კერძო 2025-12-15 ჟურნალი ნომერი 4 ∘ მირიან ტუხაშვილი ∘ განსახლების კრიზისი პოსტსაბჭოთა საქართველოში doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.09 ჟურნალი N 4. 2025 სსრკ-ის დაშლამდე, განსახლების სისტემა საქართველოში ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების შესაბამისად ვითარდებოდა. პოსტსაბჭოთა ეკონომიკურმა კრიზისმა და შრომის ბაზარზე სამუშაო ადგილებზე მოთხოვნის კატასტროფულმა შემცირებამ, ინტენსიურმა ემიგრაციულმა პროცესებმა დაარღვია მოსახლეობის რეგიონული განაწილების პროპორცია და გამოიწვია 2025-12-15 ჟურნალი ნომერი 4 ∘ აკიფა აკიფ აგაიაროვა ∘ საერთაშორისო მიგრაციის სოციალურ-ეკონომიკური ასპექტები აზერბაიჯანში doi.org/10.52340/eab.2025.17.04.10 ნაშრომის მიზანია ემპირიული მოდელების მეშვეობით საერთაშორისო მიგრაციის პროცესების ურთიერთქმედების ანალიზი მოსახლეობის ფორმირებასთან, შრომითი რესურსების პოტენციალთან და ეკონომიკურ განვითარებასთან აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში. მიგრაციის კონცეფცია უძველესი დროიდან ჩამოყალიბდა და განისაზღვრება სოციალურ-ეკონომიკური, პოლიტიკური და დემოგრაფიული 2025-12-15 ჟურნალი ნომერი 4 ∘ იოსებ არჩვაძე ∘ ქართული ეკონომიკური სკოლის შენაძენი (თეიმურაზ ბერიძე, საქართველოს გარდამავალი პერიოდის სამი ათეული წელი, - თბილისი, „უნივერსალი“, 2025, 189 გვ. - ინგლისურ ენაზე ) საქართველოში საბაზრო ეკონომიკაზე გადასვლა, ფაქტობრივად, სახელმწიფოებრივი აღდგენის პროცესის პარალელურად მიმდინარეობდა, რის გამოც, ქართულმა ეკონომიკურმა მეცნიერებამაც, რამდენიმე მნიშვნელოვანი, პრინციპულად ახალი ნიშნებითა და კანონზომიერებებით 2025-12-15